Η δυστυχία του να είσαι τρολ 

Ας ξεκινήσουμε με αυτό που δεν συνέβη. Δυστυχώς όσο κι αν αν ακούγεται ιδανικό το ίντερνετ ΔΕΝ καθάρισε από τα ρωσικά τρολ χάρη στον βομβαρδισμό ενός διαβόητου data center από τους Ουκρανούς. Οι τελευταίοι όντως χτύπησαν με drones τρία μεγάλα data centers του ρωσικού τεχνολογικού κολοσσού Yandex αλλά και εγκαταστάσεις της Sberbank προκαλώντας το χάος: υπηρεσίες cloud κατέρρευσαν, supercomputers που τρέχουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης χτυπήθηκαν, και εφαρμογές στην καθημερινότητα των Ρώσων -από ταξί (Yandex Go) μέχρι τράπεζες και συστήματα αεροδρομίων- παρέλυσαν. Αμέσως μετά τα χτυπήματα, κυκλοφόρησε ένα γράφημα από την πλατφόρμα Cloudflare Radar που έδειχνε το bot traffic από το δίκτυο της Yandex να κατακρημνίζεται κυριολεκτικά σε ποσοστά 0,3% μέσα σε λίγες ώρες. Το ίντερνετ άρχισε να πανηγυρίζει με τα social media να γεμίζουν αναρτήσεις ότι «σιώπησαν τα ρωσικά τρολ», αρκετοί μάλιστα ισχυρίζονταν ότι εμπρηστικές αντιπουτινικές και αντιτραμπικές αναρτήσεις δεν δέχονταν πια τα δεκάδες ή εκατοντάδες υβριστικά σχόλια που προσέλκυαν κανονικά. Μέχρι και ο Πρόεδρος Ζελένσκι βγήκε να δηλώσει πως παρατηρείται λιγότερο μίσος και λιγότερες προκλήσεις στο διαδίκτυο μετά τις επιθέσεις. Πολύ καλό για να είναι αληθινό - ίσως γιατί δεν ήταν. 

Στην πραγματικότητα, όπως επιβεβαιώνουν ειδικοί κυβερνοασφάλειας, η ίδια η Cloudflare και αναλυτές δικτύων, οι πραγματικές φάρμες ρωσικών τρολ δεν επηρεάστηκαν στο ελάχιστο. Τα bots που εξαφανίστηκαν από τα στατιστικά της Cloudflare ήταν web crawlers, δηλαδή τα ακίνδυνα, αυτοματοποιημένα προγράμματα που χρησιμοποιεί η μηχανή αναζήτησης της Yandex για να σκανάρει και να ευρετηριάζει ιστοσελίδες στο διαδίκτυο (όπως ακριβώς κάνει το Googlebot). Όταν κάηκαν οι servers στο data center, προφανώς σταμάτησε και η ευρετηρίαση. Οι επιχειρήσεις πολιτικής επιρροής και παραπληροφόρησης δεν κάθονται σε ένα επίσημο, εταιρικό data center της Yandex για να ποστάρουν στο X ή το Facebook. Αν το έκαναν, οι πλατφόρμες θα τους είχαν μπλοκάρει αυτόματα, καθώς η κίνηση από IP διευθύνσεις μεγάλων data centers μαρκάρεται αμέσως ως «ύποπτη αυτοματοποιημένη δραστηριότητα». Οι φάρμες (όπως εξηγούν ερευνητές της Alliance4Europe) χρησιμοποιούν αποκεντρωμένες μεθόδους, residential proxies (δηλαδή οικιακές IP διευθύνσεις που αγοράζονται ή χακάρονται) και phone farms με εκατοντάδες κινητά (όπως έχουμε δει σε σειρές και ταινίες). Αυτό τους κάνει να φαίνονται στα συστήματα σαν κανονικοί χρήστες από διάφορα μέρη του κόσμου, κάτι που κανένας βομβαρδισμός data center δεν μπορεί να διακόψει. Ο Amil Khan της εταιρείας Valent, που παρακολουθεί στενά πάνω από 40 δίκτυα παραπληροφόρησης παγκοσμίως, το δήλωσε ξεκάθαρα στον Guardian: δεν καταγράφηκε απολύτως καμία πτώση στον όγκο των αναρτήσεων από ρωσικά τρολ μετά τα χτυπήματα.

Στην Κύπρο άλλωστε τα πιο σκληροπυρηνικά φιλορωσικά και πουτινολατρικά ακάουντ δεν είναι bots αλλά άνθρωποι με σάρκα και οστά, κάποιοι είναι μάλιστα γνωστοί ακροαριστεροί, που είτε πληρώνονται για τις υπηρεσίες τους, είτε -ακόμα χειρότερα- τις προσφέρουν από αγνή ιδεοληψία, παγιδευμένοι στο λαγούμι της ρωσικής προπαγάνδας που τροφοδοτεί τα έμφυτα αντιδυτικά τους αισθήματα. Ευτυχώς πρόκειται κυρίως για γραφικές περιπτώσεις χωρίς ίχνος σοβαρότητας και με μηδενικό επιδραστικό αντίκτυπο.  

Το δεύτερο χαρμόσυνο γεγονός, που όντως συνέβη, είναι η επίσημη απόσυρση από το Χ της «Μπαρμπι-Parody account» ενός τρολ που στήθηκε για να χτυπάει τους πολιτικούς αντιπάλους του Αβέρωφ Νεοφύτου. Να διευκρινίσω, δεν θεωρώ ευχάριστη την είδηση του (εθελοντικού) κλεισίματος ενός ανώνυμου τρολ ακάουντ, καθώς βάζω την πολυφωνία, τον πλουραλισμό και την ελευθερία της έκφρασης πάνω από όλους και όλα, πόσο μάλλον του συγκεκριμένου που, μεταξύ μας, έκανε άθλια δουλειά να κρατήσει μυστική την ταυτότητά του αφού όλοι ξέρουμε ποιος είναι και τη σχέση του με τον Φούλη της καρδιάς μας. Όχι, δεν έγκειται εκεί το χαρμόσυνο αλλά στο ότι η «αποχώρηση» επιβεβαίωσε αυτό που οι επαγγελματίες και υπογράφοντες δημοσιογράφοι φωνάζουμε εδώ και χρόνια: ΜΗΝ εμπιστεύεστε ανώνυμους λογαριασμούς όσο ελκυστικά, πιασάρικα και κοντά στις απόψεις σας είναι τα γραφόμενά τους γιατί -ειδικά στην πολιτική και τον δημόσιο βίο- σχεδόν πάντα έχουν ατζέντα και συμφέροντα (που πολύ πιθανό να μην ταυτίζονται με τα δικά σας) και θα προσπαθήσουν να σας χειραγωγήσουν. Δυστυχώς στον μακρύ κατάλογο των «έχουμε [ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΤΕ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΑΣ] που μας αξίζει» διαστρεβλωμένων εκδοχών αξιών και θεσμών που αλλού δουλεύουν, προσθέστε και τα ιντερνετικά τρολ. Και πάλι, δεν έχω κάτι με τα ανώνυμα ακάουντ, κατανοώ την ανωνυμία ως αναγκαιότητα όταν πρόκειται για whistle-blowing, αντίσταση σε ένα στυγνό καθεστώς ή αιχμηρή σάτιρα που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του χρήστη. Στην Κύπρο δεν ευδοκιμεί κανένα από αυτά τα είδη, παρά μόνο το γνωστό ενδημικό: αξιολύπητοι υπάλληλοι του Προεδρικού, πολιτικά πρόσωπα, κομματόσκυλα και επιχειρηματικά συμφέροντα που κυρίως βρίζουν, λοιδορούν, χλευάζουν και λασπολογούν στοχευμένα εναντίον αντιπάλων ή όποιον δεν ασπάζεται τα συμφέροντά τους. Τα περισσότερα κάνουν μπαμ από μακριά, άλλα κατεβαίνουν με τον μανδύα του «αντισυστημικού», του «αποκαλυπτικού» ή του «σατιρικού», μέχρι κάποια στιγμή να φανερωθούν τα πραγματικά τους κίνητρα. Γιατί πιστέψτε με, πάντα υπάρχουν απώτερα κίνητρα και πάντα φανερώνονται γιατί αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος ύπαρξής τους. 

Δεν λέω σε καμία περίπτωση ότι οι υπογράφοντες κατέχουμε την απόλυτη αλήθεια ή ότι τα Μέσα στα οποία δουλεύουμε δεν έχουν τα δικά τους συμφέροντα. Η διαφορά μας όμως είναι η διαφάνεια. Μας ξέρετε. Υπογράφουμε με το ονοματεπώνυμο και τη φάτσα μας. Ξέρετε ποιους διαβάζετε, καταλαβαίνετε τα κολλήματά μας, μπορείτε να μας βρίσετε επώνυμα, και το τίμημα αν τα σκατώσουμε είναι να γίνουμε ρεζίλι, να χάσουμε τη δουλειά μας και την όποια αξιοπιστία μας. Το ανώνυμο τρολ δεν έχει τέτοιες έγνοιες. Γράφει ανέξοδα ό,τι μαλακία θέλει για οποιοδήποτε χωρίς να είναι υπόλογο σε κανέναν και όταν το παρακάνει, πιαστεί στη φάκα να γράφει ψέματα, νιώσει απειλή, ολοκληρώσει την αποστολή του ή δεν χρησιμεύει πια στον σκοπό του, απλά κατεβάζει ρολά όπως καλή ώρα η «Μπάρμπι» στον... δακρύβρεχτο αποχαιρετισμό της όπου μεταξύ άλλων μας είπε ότι θεωρεί τον Αβέρωφ «ως τον πιο άξιο να κυβερνήσει τον τόπο και ως ίσως την τελευταία ελπίδα επανένωσης». 

Γι’ αυτό την επόμενη φορά που θα εντυπωσιαστείτε από τα γραφόμενα ενός ανώνυμου τρολακίου, σκεφτείτε λίγο τους λόγους που θέλει να παραμένει ανώνυμο. Κατά 99% ΔΕΝ είναι ευγενείς ή έστω ρομαντικοί...