Στην Πινδάρου, αναζητούν τρόπο να διαχειριστούν τις εσωτερικές τους αντιφάσεις, στην Εζεκία Παπαϊωάννου επιχειρούν να χαράξουν γραμμή συμμαχιών, ενώ στο ΔΗΚΟ, το δίλημμα της επόμενης προεδρικής αναμέτρησης, αποκτά όλο και πιο σύνθετες διαστάσεις. Την ίδια ώρα, τα μικρότερα κόμματα παλεύουν να διασώσουν την πολιτική τους επιρροή, γνωρίζοντας ότι χωρίς κοινοβουλευτική παρουσία, ο δρόμος προς τις κάλπες, γίνεται ακόμη πιο δύσκολος. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στο ποιος θα διεκδικήσει την Προεδρία, αλλά και στο ποιος, θα βρεθεί με ποιον, με ποιους όρους και με ποιο πολιτικό κόστος. Γιατί οι συμμαχίες που συζητούνται σήμερα, μπορεί να καθορίσουν όχι μόνο το αποτέλεσμα του 2028, αλλά και την ίδια την επόμενη ημέρα των κομμάτων.
Το διακύβευμα, δεν είναι απλώς ποιος θα διαδεχθεί ή θα επαναδιεκδικήσει την Προεδρία. Είναι ποιος, θα καταφέρει να συγκροτήσει μια πλειοψηφική συμμαχία, ποιος θα ελέγξει τον χώρο του Κέντρου και, κυρίως, ποια κόμματα θα μπορέσουν να διατηρήσουν την πολιτική τους επιρροή, σε μια περίοδο ανακατατάξεων.
ΑΚΕΛ: Πρώτα οι συμμαχίες, μετά το πρόσωπο
Η χθεσινή συνεδρίαση, της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ, αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό στην πορεία, προς τις προεδρικές εκλογές. Η Εζεκία Παπαϊωάννου, επιχειρεί να διαμορφώσει εγκαίρως το πολιτικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο θα κινηθεί, επιλέγοντας να μην ξεκινήσει τη συζήτηση από το όνομα του υποψηφίου, αλλά από τις πολιτικές θέσεις και τις συνεργασίες.
Ο Στέφανος Στεφάνου, φαίνεται να επιμένει σε μια προσέγγιση, που έχει τη δική της πολιτική λογική: πρώτα να αναζητηθούν συγκλίσεις σε ζητήματα όπως το Κυπριακό, το κράτος δικαίου, η κοινωνική πολιτική και η οικονομία και στη συνέχεια να επιλεγεί το πρόσωπο που θα εκφράσει αυτή την προσπάθεια. Η τελική επιλογή υποψηφίου, τοποθετείται στους πρώτους μήνες του 2027.
Το ΑΚΕΛ εμφανίζεται ανοιχτό σε διάλογο με δυνάμεις πέραν του ΔΗΣΥ και του ΕΛΑΜ. Στο τραπέζι βρίσκονται το Άλμα, το Volt, οι Οικολόγοι, η ΕΔΕΚ, η Άμεση Δημοκρατία, αλλά και το ΔΗΚΟ. Εδώ, όμως, αρχίζουν τα δύσκολα.
Το Άλμα, αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, περίπτωση. Υπάρχουν πεδία πολιτικής σύγκλισης, κυρίως σε ζητήματα θεσμών, διαφάνειας και κράτους δικαίου. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη συνεργασία ΑΚΕΛ και Άλμα, δεν είναι αυτονόητη. Οι δύο πλευρές θα πρέπει να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα, εάν μπορούν να συμφωνήσουν όχι μόνο σε ένα κοινό πολιτικό πλαίσιο, αλλά και σε ένα πρόσωπο, που θα έχει τη δυνατότητα να εκφράσει και τις δύο πολιτικές κουλτούρες.
Αντίστοιχα, το Volt θα μπορούσε να αποτελέσει έναν συνομιλητή. για μια ευρύτερη προοδευτική συμμαχία, εφόσον υπάρξουν προγραμματικές συγκλίσεις και συμφωνία με τη νέα ηγεσία του. Δεν είναι, ωστόσο, δεδομένο ότι όλες αυτές οι δυνάμεις, θα χωρέσουν στο ίδιο πολιτικό σχήμα.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το ΔΗΚΟ. Το ΑΚΕΛ, δεν αποκλείει τον διάλογο, αλλά μια συνεργασία, θα προϋπέθετε, να μην είναι υποψήφιος ο Νικόλας Παπαδόπουλος. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: μια προσέγγιση με το ΔΗΚΟ, ενδέχεται να δυσκολέψει τη συνεννόηση με το Άλμα, ενώ μια επιλογή που θα ικανοποιεί το Άλμα μπορεί να μην είναι αποδεκτή, από το ΔΗΚΟ.
Το ΑΚΕΛ, επομένως, δεν έχει μπροστά του μία διαδρομή, αλλά πολλές. Το ζητούμενο, είναι να μη μετατραπεί η αναζήτηση συνεργασιών, σε μια ατέρμονη διαδικασία διαβουλεύσεων, η οποία θα αφήσει τον αντίπαλο να αποκτήσει προβάδισμα.
ΔΗΣΥ: Το επικίνδυνο παιχνίδι με τον δεύτερο γύρο
Στην Πινδάρου, η κατάσταση είναι σαφώς πιο περίπλοκη. Ο ΔΗΣΥ δεν έχει ακόμη καταφέρει να κλείσει τους εσωτερικούς του λογαριασμούς και να εκπέμψει ένα ενιαίο πολιτικό μήνυμα. Η συζήτηση για την υποψηφιότητα, οι προσωπικές φιλοδοξίες και οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον Νίκο Χριστοδουλίδη συνθέτουν ένα δύσκολο εσωκομματικό περιβάλλον.
Η πρόεδρος του κόμματος, Αννίτα Δημητρίου, έχει ξεκαθαρίσει ότι ο ΔΗΣΥ δεν πρόκειται να στηρίξει τον Νίκο Χριστοδουλίδη και ότι θα έχει τη δική του υποψηφιότητα. Ωστόσο, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά την παρέμβαση του Νίκου Αναστασιάδη, ο οποίος εισηγήθηκε προσυμφωνία για αλληλοϋποστήριξη με τον νυν Πρόεδρο στον δεύτερο γύρο, υπό συγκεκριμένους όρους.
Δεν πρόκειται για επίσημη θέση του κόμματος. Είναι, όμως, μια παρέμβαση με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, ακριβώς επειδή προέρχεται από τον τέως Πρόεδρο και επίτιμο πρόεδρο του ΔΗΣΥ.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο ΔΗΣΥ θα πρέπει κάποια στιγμή να εξετάσει τα δεδομένα του δεύτερου γύρου. Κάθε κόμμα οφείλει να αξιολογεί τις επιλογές του. Το μεγάλο λάθος, είναι να αφήνει από τώρα να αιωρείται η εντύπωση, ότι η στήριξη Χριστοδουλίδη αποτελεί μια σχεδόν αυτονόητη εναλλακτική.
Πρόκειται για πολιτικό αυτογκόλ. Διότι, πώς μπορεί ένα κόμμα, να ζητήσει από τους ψηφοφόρους του, να στηρίξουν έναν δικό του υποψήφιο, να καταγγείλει την κυβερνητική πολιτική και να εμφανιστεί ως η ισχυρή αντιπολιτευτική δύναμη, όταν ταυτόχρονα συζητά το ενδεχόμενο να συμπαραταχθεί με τον άνθρωπο τον οποίο αντιπολιτεύεται;
Το μήνυμα που εκπέμπεται, είναι αντιφατικό. Και η αντιφατικότητα στην πολιτική πληρώνεται. Ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να αποδυναμώσει τον δικό του υποψήφιο πριν καν τον επιλέξει, δημιουργώντας την εντύπωση ότι, η πραγματική του στρατηγική, δεν είναι η διεκδίκηση της Προεδρίας, αλλά η εξασφάλιση μιας θέσης στο τραπέζι της επόμενης ημέρας.
Το δίλημμα, είναι υπαρκτό, αλλά η διαχείρισή του, απαιτεί πολιτική πειθαρχία. Πρώτα, πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να είναι ο ΔΗΣΥ: μια αυτόνομη αντιπολιτευτική δύναμη με δική της πρόταση εξουσίας, ή ένας εν δυνάμει εταίρος του Νίκου Χριστοδουλίδη.
ΔΗΚΟ: Ο Χριστοδουλίδης δεν είναι πλέον αυτονόητη επιλογή
Για το ΔΗΚΟ, η εξίσωση είναι ακόμη πιο ευαίσθητη. Το κόμμα του Νικόλα Παπαδόπουλου στήριξε τον Νίκο Χριστοδουλίδη στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές και συμμετέχει στην κυβερνητική συνεργασία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η επανάληψη της ίδιας επιλογής είναι δεδομένη.
Στο εσωτερικό του κόμματος, καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις. Υπάρχουν στελέχη, που θεωρούν ότι η στήριξη του νυν Προέδρου, μπορεί να αποτελέσει τη φυσική συνέχεια της συνεργασίας, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες πολιτικές και κυβερνητικές συνθήκες. Υπάρχουν, όμως και φωνές, που προκρίνουν αυτόνομη πορεία, ακόμη και με υποψήφιο από την ηγεσία του κόμματος.
Ενδεικτική είναι η δημόσια τοποθέτηση του Βουλευτή του κόμματος, Ζαχαρία Κουλία, υπέρ της αυτόνομης καθόδου του ΔΗΚΟ. Από την άλλη, ο Νικόλας Παπαδόπουλος, έχει παραπέμψει τις αποφάσεις στα συλλογικά όργανα, υπογραμμίζοντας ότι προηγείται ο διάλογος, με τη βάση και τα στελέχη.
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η συζήτηση, γύρω από το ΕΛΑΜ. Η πιθανότητα ανοιχτής στήριξης του Χριστοδουλίδη από το ΕΛΑΜ, ακόμη και από τον πρώτο γύρο, δημιουργεί πρόσθετους πονοκεφάλους στο ΔΗΚΟ, καθώς έχουν διατυπωθεί σαφείς επιφυλάξεις, για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Το ΔΗΚΟ βρίσκεται, συνεπώς, μπροστά σε ένα πραγματικό σταυροδρόμι: θα συνεχίσει να επενδύει στην κυβερνητική συμμαχία, ή θα επιχειρήσει να επανακτήσει την αυτονομία του, διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στον ενδιάμεσο χώρο;΄
Άμεση Δημοκρατία: Ο Φειδίας κοιτάζει προς όλες τις κατευθύνσεις
Ένα ακόμη κομμάτι του προεκλογικού παζλ ακούει στο όνομα Άμεση Δημοκρατία. Ο Φειδίας Παναγιώτου, έχει καταφέρει να δημιουργήσει έναν πολιτικό σχηματισμό που δεν εντάσσεται εύκολα στις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές Δεξιάς και Αριστεράς. Και ακριβώς αυτή η ιδιαιτερότητα, ενδέχεται να καθορίσει τη στάση του, στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Ο ίδιος δεν κρύβει ότι επιδιώκει να έχει λόγο και ρόλο στις εξελίξεις. Την ίδια στιγμή, δεν αποκλείει ούτε τη στήριξη του Νίκου Χριστοδουλίδη, ούτε εκείνη του υποψηφίου που θα επιλέξει ο ΔΗΣΥ, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συμφωνία σε συγκεκριμένους όρους. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο αυτόνομης καθόδου της Άμεσης Δημοκρατίας με δικό της υποψήφιο.
Η στάση αυτή, δεν προκύπτει σε πολιτικό κενό. Τον περασμένο Ιούνιο, η Άμεση Δημοκρατία συνεργάστηκε με τον ΔΗΣΥ, για την εκλογή της Αννίτας Δημητρίου στην Προεδρία της Βουλής, ενώ ο Φειδίας Παναγιώτου είχε εμφανιστεί σε κοινό βίντεο, με την πρόεδρο του ΔΗΣΥ, παρουσιάζοντας πεδία σύγκλισης σε ζητήματα όπως το δημογραφικό, η στέγαση, οι συντάξεις και οι εκποιήσεις. Ο ίδιος, είχε αναφέρει ότι οι επαφές με το ΑΚΕΛ, ήταν οι πιο ουσιαστικές που είχε πραγματοποιήσει κατά τη διαδικασία των διαβουλεύσεων, για την Προεδρία της Βουλής.
Εδώ ακριβώς, βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της πολιτικής τακτικής του Φειδία: διατηρεί ανοιχτούς διαύλους τόσο με την Πινδάρου όσο και με την Αριστερά, χωρίς να δεσμεύεται εκ των προτέρων σε ένα συγκεκριμένο στρατόπεδο.
ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ και Οικολόγοι: Η μάχη για πολιτική επιβίωση
Εκτός Βουλής, τρία κόμματα αναζητούν τον δρόμο της επιστροφής στην πολιτική επιφάνεια. ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ και Οικολόγοι, γνωρίζουν ότι οι προεδρικές εκλογές του 2028, ενδέχεται να αποτελέσουν μια σημαντική ευκαιρία επανατοποθέτησης, αλλά και μια δοκιμασία, για την ίδια την πολιτική τους ύπαρξη.
Η ΕΔΕΚ, επιχειρεί να γυρίσει σελίδα υπό την προεδρία της Σοφίας Χριστοδούλου Μακρή. Το καταστατικό συνέδριο της 25ης Οκτωβρίου,έστειλε μήνυμα οργανωτικής ανασυγκρότησης, ενώ έχει ήδη καθοριστεί ο οδικός χάρτης για τις εσωκομματικές εκλογές, με το Παγκύπριο Συνέδριο στις 12 Δεκεμβρίου και την εκλογική διαδικασία την επομένη.
Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποιος θα αναλάβει την ηγεσία. Είναι εάν η ΕΔΕΚ, μπορεί να ξαναβρεί διακριτό πολιτικό λόγο και να αποδείξει ότι δεν αποτελεί απλώς έναν δυνητικό συνεργάτη, των μεγαλύτερων κομμάτων. Η σχέση της με το ΑΚΕΛ, το ΔΗΚΟ και τον Νίκο Χριστοδουλίδη θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη νέα ηγετική ομάδα και τις πολιτικές προτεραιότητες, που θα θέσει.
Οι Οικολόγοι βρίσκονται επίσης σε κρίσιμη καμπή. Στις 14 Νοεμβρίου θα πραγματοποιήσουν Έκτακτο Παγκύπριο Εκλογικό Συνέδριο, για την ανάδειξη Προέδρου, Αναπληρωτή Προέδρου και Αντιπροέδρου Β΄, καθώς και για την κάλυψη θέσεων στα συλλογικά τους όργανα.
Η πρόκληση για το Κίνημα, είναι διπλή. Από τη μια, η εκλογική αποτυχία και η απώλεια κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Από την άλλη, η ανάγκη οικονομικής επιβίωσης χωρίς την κρατική χορηγία, που συνόδευε την κοινοβουλευτική παρουσία του. Η νέα ηγεσία θα κληθεί να αποδείξει ότι οι Οικολόγοι, μπορούν να διατηρήσουν ενεργό ρόλο στην πολιτική ζωή, μέσα από κοινωνικές παρεμβάσεις και όχι μόνο μέσα από προεκλογικές συνεργασίες.
Η ΔΗΠΑ, από την πλευρά της, βρίσκεται μπροστά, σε μια εξίσου δύσκολη εξίσωση. Η απώλεια της κοινοβουλευτικής παρουσίας, περιορίζει την πολιτική της εμβέλεια και δημιουργεί την ανάγκη επαναπροσδιορισμού. Το κόμμα, καλείται να αποφασίσει, εάν θα συνεχίσει να κινείται κοντά στην κυβερνητική παράταξη, εάν θα αναζητήσει μια ευρύτερη κεντρώα συνεργασία ή εάν θα επιχειρήσει αυτόνομη επανεκκίνηση.
Η πρωτοβουλία του ΔΗΚΟ, για τη δημιουργία κοινών ομάδων πολιτικής με τη ΔΗΠΑ, δείχνει ότι ο ενδιάμεσος χώρος, δεν έχει εγκαταλείψει την ιδέα της συνεννόησης. Το ερώτημα είναι, κατά πόσο αυτή η συνεργασία, μπορεί να αποκτήσει πολιτικό περιεχόμενο και να μην περιοριστεί σε μια οργανωτική συνεννόηση χωρίς εκλογικό αντίκρισμα.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα ελέγξει το Κέντρο;
Στην πραγματικότητα, οι προεδρικές του 2028, δεν θα κριθούν μόνο από την αναμέτρηση των μεγάλων κομμάτων. Θα κριθούν και από την ικανότητα των μικρότερων δυνάμεων να επηρεάσουν τις ισορροπίες.
Το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ, η ΔΗΠΑ, οι Οικολόγοι, το Άλμα και το Volt μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να διαμορφώσουν κρίσιμες πολιτικές συμμαχίες. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη συμπόρευσή τους, με οποιονδήποτε υποψήφιο.
Και στο βάθος βρίσκεται ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Ο νυν Πρόεδρος, έχει μπροστά του την πρόκληση, να εξασφαλίσει εκ νέου πολιτική στήριξη, χωρίς να θεωρεί ότι οι σημερινές κυβερνητικές συνεργασίες μεταφράζονται αυτομάτως σε εκλογικές συμμαχίες. Η στάση του ΕΛΑΜ, οι επιφυλάξεις στο ΔΗΚΟ και η αντιπαράθεση με τον ΔΗΣΥ, δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς.
Το 2028 δεν θα είναι απλώς μια αναμέτρηση προσώπων. Θα είναι μια αναμέτρηση πολιτικών ταυτοτήτων, στρατηγικών και αντοχών.
Ο ΔΗΣΥ, πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει να ξαναγίνει πρωταγωνιστής, ή εάν θα συνεχίσει να αναλώνεται στις εσωτερικές του αντιπαραθέσεις. Το ΑΚΕΛ, πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει μια πραγματικά ευρεία συμμαχία και όχι απλώς να συγκεντρώσει γύρω του πρόθυμους συνομιλητές. Το ΔΗΚΟ, πρέπει να ξεκαθαρίσει εάν θα παραμείνει προσανατολισμένο στον Νίκο Χριστοδουλίδη, ή εάν θα διεκδικήσει ξανά αυτόνομο ρόλο.
Και τα μικρότερα κόμματα έχουν μπροστά τους ένα καθοριστικό στοίχημα: να αποδείξουν ότι εξακολουθούν να έχουν λόγο ύπαρξης και πολιτική χρησιμότητα.
Γιατί τελικά, η μεγαλύτερη παγίδα αυτής της προεκλογικής περιόδου, είναι να θεωρήσουν όλοι ότι οι συμμαχίες του 2023, μπορούν απλώς να επαναληφθούν το 2028. Η κοινωνία, το πολιτικό περιβάλλον και οι ισορροπίες έχουν αλλάξει.
