Ποιοι άνθρωποι δεν εμφανίζουν ποτέ σχιζοφρένεια – Το παράδοξο που εξηγεί η επιστήμη
07.05.2026 - 12:35
Το 1950 ο συγγραφέας Hector Chevigny, ο οποίος είχε χάσει την όρασή του στην ενήλικη ζωή, και η ψυχολόγος Sydell Braverman μελέτησαν την ψυχολογική κατάσταση ανθρώπων με τύφλωση παρατηρώντας κάτι παράξενο. Διαπίστωσαν ότι η σχιζοφρένεια φαινόταν να απουσιάζει εντελώς σε ανθρώπους που είχαν γεννηθεί τυφλοί.
Ο Ahmed Elbediwy, λέκτορας στη βιολογία του καρκίνου και στην κλινική βιοχημεία στο Πανεπιστήμιο του Kingston και η Nadine Wehida, λέκτορας στη γενετική και τη μοριακή βιολογία, αναφέρουν στο The Conversation ότι η παρατήρηση αυτή έμεινε για δεκαετίες στο περιθώριο, κυρίως επειδή η κατανόηση της ασθένειας ήταν περιορισμένη και τα δεδομένα ανεπαρκή.
Όμως, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μεγάλα εθνικά μητρώα υγείας επέτρεψαν στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν πληθυσμούς από τη γέννηση μέχρι την ενήλικη ζωή.
Η πιο ισχυρή ένδειξη προέρχεται από μελέτη του 2018 που ανέλυσε σχεδόν μισό εκατομμύριο παιδιά στη Δυτική Αυστραλία. Από αυτά, 1.870 ανέπτυξαν σχιζοφρένεια, αλλά κανένα από τα 66 παιδιά με συγγενή φλοιώδη τύφλωση δεν εμφάνισε συμπτώματα της νόσου.
Παρότι ο αριθμός είναι μικρός, το εύρημα είναι εντυπωσιακά σταθερό: σε περισσότερα από 70 χρόνια παρατηρήσεων, δεν έχει καταγραφεί ούτε ένα περιστατικό σχιζοφρένειας σε άτομα που ήταν τυφλά από τη γέννησή τους λόγω βλάβης στον οπτικό φλοιό.
Ο ρόλος της ανάπτυξης στην τύφλωση και τη λειτουργία του εγκεφάλου
Αντίθετα, άνθρωποι που έχασαν την όρασή τους αργότερα στη ζωή μπορούν κανονικά να εμφανίσουν τη διαταραχή.
Αυτό δείχνει ότι δεν είναι η τύφλωση γενικά που έχει σημασία, αλλά συγκεκριμένες λειτουργίες του οπτικού εγκεφάλου.
Η σχιζοφρένεια σήμερα θεωρείται σε μεγάλο βαθμό μια διαταραχή της «πρόβλεψης» του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος συνεχώς δημιουργεί υποθέσεις για τον κόσμο και τις συγκρίνει με τα αισθητηριακά δεδομένα.
Όταν αυτή η διαδικασία απορρυθμιστεί, άσχετα ή τυχαία ερεθίσματα μπορεί να αποκτήσουν υπερβολική σημασία και η διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας μπορεί να θολώσει.
Ο οπτικός φλοιός επηρεάζει την αντίληψη της πραγματικότητας
Η όραση φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο, ειδικά στην παιδική ηλικία.
Ο οπτικός φλοιός είναι μία από τις πιο σημαντικές περιοχές του εγκεφάλου. Εμπλέκεται όχι μόνο στην όραση αλλά στη μάθηση και τα συναισθήματα.
Όταν εγκέφαλος δεν λαμβάνει οπτικά ερεθίσματα από τη γέννηση, αναδιοργανώνεται.
Κάποιοι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η πρώιμη αναδιοργάνωση ίσως δημιουργεί ένα πιο «σταθερό» σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών, μειώνοντας τον κίνδυνο διαταραχής στην ερμηνεία της πραγματικότητας.
Νέες κατευθύνσεις
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο χρόνος: η απώλεια όρασης αργότερα στη ζωή δεν φαίνεται να προσφέρει την ίδια «προστασία», καθώς ο εγκέφαλος έχει ήδη διαμορφωθεί από τα πρώτα χρόνια εμπειρίας.
Παρότι δεν υπάρχει καμία πρακτική εφαρμογή που να συνδέει την τύφλωση με την αποφυγή της σχιζοφρένειας, τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους κατανόησης της νόσου.
Σήμερα, οι περισσότερες θεραπείες εστιάζουν στη χημεία του εγκεφάλου (π.χ. ντοπαμίνη). Ωστόσο, νέες έρευνες εξετάζουν και άλλες οδούς, όπως το γλουταμινικό σύστημα, που σχετίζεται με τη μάθηση και την επεξεργασία πληροφοριών.
Η βασική ιδέα είναι ότι, αν γίνει κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος «μαθαίνει» να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα από την αρχή της ζωής, ίσως στο μέλλον να γίνουν πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Χωρίς την παρουσία ΜΜΕ επιτόπου θα πραγματοποιηθεί αύριο στις 4 το απόγευμα η νέα συνάντηση των δύο ηγετών την οποία φιλοξενεί στην οικία του στη νεκρή ζώνη του αεροδρομίου Λευκωσίας ο Ειδικός Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, Χασίμ Ντιάν.