ΠτΔ στο Εθνικό: Ξεκίνησε η προεργασία για νέα διευρυμένη διάσκεψη
Γύρω στη 1.15μμ ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, στο Προεδρικό Μέγαρο, υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.
Μετά τη συνταξιοδότησή της, όμως, και καθώς τα χρόνια περνούσαν, η καθημερινότητά της άρχισε να αλλάζει. Στα 72 της ξεχνούσε πού είχε αφήσει αντικείμενα, έχανε ραντεβού και δυσκολευόταν να ολοκληρώσει ακόμη και συνηθισμένες εργασίες. Η ίδια θεώρησε αρχικά ότι επρόκειτο για αναμενόμενες συνέπειες της ηλικίας. Η κόρη της, ωστόσο, επέμενε να αναζητήσει βοήθεια.
Η Eleanor είχε ήδη υποβληθεί δύο φορές σε εξετάσεις για πιθανές διαταραχές της μνήμης, χωρίς να εντοπιστεί κάποιο πρόβλημα. Οι δυσκολίες της, όμως, επέμεναν. Μια πληρέστερη αξιολόγηση έδωσε τελικά μια εξήγηση που ούτε η ίδια είχε φανταστεί: Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
Η περίπτωση της 72χρονης αναδεικνύει ένα ερώτημα που απασχολεί όλο και περισσότερο τους ειδικούς: Όταν ένας ηλικιωμένος γίνεται αφηρημένος, ανοργάνωτος ή δυσκολεύεται να θυμηθεί ονόματα και υποχρεώσεις, πρόκειται πάντοτε για φυσιολογική γήρανση ή μπορεί να κρύβεται μια κατάσταση που παρέμενε αδιάγνωστη επί δεκαετίες; Την περίπτωση και τις ιδιαίτερες δυσκολίες αναγνώρισης της ΔΕΠΥ στην τρίτη ηλικία παρουσιάζουν σε άρθρο τους στο Psychology Today οι ψυχίατροι Aakanksha Singh και Narpinder K. Malhi, μέλη της Επιτροπής για την Οικογένεια του Group for the Advancement of Psychiatry.
Μια διαταραχή που δεν αφορά μόνο τα παιδιά
Παρότι η ΔΕΠΥ θεωρείται μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή της παιδικής ηλικίας, τα συμπτώματά της μπορούν να επιμένουν σε ολόκληρη τη ζωή. Η μεγαλύτερη αναγνώριση της ΔΕΠΥ τα τελευταία χρόνια συνδέεται πιθανότατα με την καλύτερη ενημέρωση του κοινού, την αυξημένη προβολή του θέματος στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και με την εξέλιξη των διαγνωστικών πρακτικών, σημειώνουν οι δύο ειδικοί.
Σύμφωνα με ερευνητικές εκτιμήσεις, περίπου το 2,18% των ηλικιωμένων πληροί τα κριτήρια για ΔΕΠΥ. Οι επιστήμονες, όμως, εκτιμούν ότι το πραγματικό ποσοστό ενδέχεται να είναι υψηλότερο, καθώς η διαταραχή παραμένει συχνά αδιάγνωστη στις μεγαλύτερες ηλικίες. Συγκεκριμένα, η διάγνωση σε ηλικιωμένους αποτελεί μια πρόκληση, εξηγούν, επειδή ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ μοιάζουν με τις γνωστικές μεταβολές που μπορεί να εμφανιστούν με την πάροδο της ηλικίας.
«Η έντονη υπερκινητικότητα, για παράδειγμα, ενδέχεται να υποχωρήσει ή να εκφράζεται διαφορετικά. Στη θέση της μπορεί να κυριαρχούν προβλήματα στις λεγόμενες εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή στις νοητικές δεξιότητες που μας επιτρέπουν να σχεδιάζουμε, να οργανώνουμε, να διαχειριζόμαστε τον χρόνο και να ολοκληρώνουμε μια εργασία» σημειώνουν. Έτσι, ένας μεγαλύτερος άνθρωπος με ΔΕΠΥ, όπως η Eleanor, μπορεί να ξεχνά οδηγίες, να χάνει αντικείμενα, να δυσκολεύεται να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα ή να αισθάνεται ότι κατακλύζεται από απλές καθημερινές υποχρεώσεις.
Η λανθασμένη αυτή ερμηνεία μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση και την κατάλληλη υποστήριξη, επηρεάζοντας την αυτονομία, την καθημερινή λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής του ανθρώπου.
Οι δυσκολίες που συνοδεύουν την αδιάγνωστη ΔΕΠΥ
Η ΔΕΠΥ στην τρίτη ηλικία σπάνια εμφανίζεται μόνη της, διευκρινίζουν οι δύο ειδικοί. Συχνά συνυπάρχει με άγχος, προβλήματα ψυχικής υγείας ή χρήση ουσιών, όπως αλκοόλ και νικοτίνη. Πολλοί άνθρωποι που έζησαν επί δεκαετίες χωρίς διάγνωση περιγράφουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, έλλειψη εμπιστοσύνης στις ικανότητές τους και την αίσθηση ότι αποτυγχάνουν σε πράγματα που οι άλλοι διαχειρίζονται εύκολα.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι αισθητές και στις προσωπικές σχέσεις. Η δυσκολία τήρησης υποχρεώσεων, η παρορμητικότητα και η αποδιοργάνωση μπορεί να προκαλέσουν παρεξηγήσεις ή συγκρούσεις. Ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται ότι οι άλλοι δεν τους καταλαβαίνουν και σταδιακά απομονώνονται, με αποτέλεσμα να βιώνουν εντονότερα τη μοναξιά.
Δεν είναι όμως όλα αρνητικά. Όπως σημειώνουν, τα άτομα με ΔΕΠΥ εμφανίζουν δημιουργικότητα, ενθουσιασμό, αυθορμητισμό και την ικανότητα να συγκεντρώνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε δραστηριότητες που τους ενδιαφέρουν πραγματικά. Καθώς μεγαλώνουν, αρκετοί αναπτύσσουν προσωπικές στρατηγικές που τους βοηθούν να διαχειρίζονται τα συμπτώματα.
Τι θα πρέπει να εξετάζουν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας;
Πριν τεθεί η διάγνωση της ΔΕΠΥ σε έναν ηλικιωμένο, οι ψυχίατροι τονίζουν ότι είναι απαραίτητο να διερευνηθούν και άλλες πιθανές αιτίες των συμπτωμάτων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ήπια γνωστική διαταραχή, το άγχος, η κατάθλιψη, η χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών, αλλά και παράγοντες που σχετίζονται με τον ύπνο ή την καθημερινή συμπεριφορά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ιστορικό του ασθενούς. Ο ειδικός χρειάζεται να εξετάσει αν παρόμοιες δυσκολίες υπήρχαν ήδη κατά την παιδική ηλικία ή τη νεαρή ενήλικη ζωή, ακόμη κι αν τότε δεν είχαν προκαλέσει έντονα προβλήματα. Χρήσιμες μπορεί να είναι και οι πληροφορίες από μέλη της οικογένειας. Αντίστοιχα, απαιτείται πλήρης ιατρικός έλεγχος, ώστε να αποκλειστούν οργανικές αιτίες, όπως οι διαταραχές του θυρεοειδούς, οι επιληπτικές διαταραχές ή οι ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων.
Όσον αφορά στην φαρμακευτική αντιμετώπιση, αυτή θα πρέπει να γίνεται με προσοχή, λόγω πιθανών καρδιαγγειακών κινδύνων και αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα. Σημαντικό ρόλο έχει και η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, η οποία βοηθά τους ασθενείς να οργανώνουν καλύτερα την καθημερινότητά τους, να διαχειρίζονται το άγχος και τα συναισθήματα και να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους.
Επιπλέον, η εξειδικευμένη καθοδήγηση για τη ΔΕΠΥ μπορεί να βελτιώσει πρακτικές δεξιότητες, όπως η διαχείριση χρόνου, η ιεράρχηση προτεραιοτήτων και η ολοκλήρωση εργασιών. Στην καθημερινότητα βοηθούν επίσης απλές στρατηγικές, όπως:
- σταθερές ρουτίνες
- τακτική σωματική άσκηση
- υπενθυμίσεις και ημερολόγια
- απλοποίηση του ημερήσιου προγράμματος
Η διάγνωση που άλλαξε την καθημερινότητα της Eleanor
Μετά τη διάγνωσή της, η Eleanor ξεκίνησε φαρμακευτική θεραπεία και σταδιακά άρχισε να παρατηρεί βελτίωση. Οργάνωνε αποτελεσματικότερα την ημέρα της και αισθανόταν λιγότερο πιεσμένη από τις καθημερινές υποχρεώσεις. Η ιστορία της δείχνει ότι η αφηρημάδα και η αποδιοργάνωση στην τρίτη ηλικία δεν θα πρέπει ούτε να αγνοούνται ούτε να αποδίδονται αυτόματα στο γήρας. Η προσεκτική αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει στη σωστή εξήγηση και να προσφέρει, ακόμη και μετά τα 70, καλύτερη λειτουργικότητα, ανακούφιση και μια ανανεωμένη αίσθηση ελέγχου.
ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr
