Σκεφτείτε την Κύπρο σε 45 χρόνια. Μια χώρα όπου σχεδόν ένας στους τρεις κατοίκους θα είναι άνω των 65 ετών. Μια κοινωνία με περισσότερους ηλικιωμένους, λιγότερους νέους και ολοένα αυξανόμενες ανάγκες για υπηρεσίες υγείας, φροντίδας και κοινωνικής στήριξης.
Μπορεί το 2070 να μοιάζει μακρινό, όμως οι αλλαγές έχουν ήδη ξεκινήσει. Γι' αυτό και η Πολιτεία προχώρησε στην κατάρτιση της πρώτης Εθνικής Στρατηγικής για την Ενεργό Γήρανση 2025-2030, επιχειρώντας να προετοιμάσει τη χώρα για τη μεγαλύτερη δημογραφική πρόκληση των επόμενων δεκαετιών.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Το 2022 οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αποτελούσαν το 16,6% του πληθυσμού της Κύπρου.
Μέχρι το 2050 το ποσοστό αυτό αναμένεται να ανέλθει στο 24,1%, ενώ μέχρι το 2070 θα φτάσει στο 29,2%. Με απλά λόγια, σχεδόν τρεις στους δέκα κατοίκους της χώρας θα ανήκουν στην τρίτη ηλικία.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα για τους πολύ ηλικιωμένους πολίτες. Οι άνω των 80 ετών, που το 2022 αντιστοιχούσαν μόλις στο 4% του πληθυσμού, προβλέπεται να φτάσουν το 11,8% μέχρι το 2070, δηλαδή σχεδόν να τριπλασιαστούν.
Η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων δεν οφείλεται μόνο στη μείωση των γεννήσεων. Οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι άνθρωποι ζουν περισσότερο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Eurostat, το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να αυξάνεται.
Για τους άνδρες αναμένεται να φτάσει από τα 80 χρόνια το 2022 στα 86,9 χρόνια το 2070, ενώ για τις γυναίκες από τα 85,3 χρόνια στα 90,3 χρόνια.
Πρόκειται αναμφίβολα για μια μεγάλη κοινωνική κατάκτηση, αποτέλεσμα της προόδου της ιατρικής, της βελτίωσης της ποιότητας ζωής και της καλύτερης φροντίδας των πολιτών. Όμως αυτή η επιτυχία συνοδεύεται και από νέες ανάγκες.
Όσο αυξάνεται ο αριθμός των ηλικιωμένων, αυξάνεται και η ανάγκη για υπηρεσίες υγείας, μακροχρόνια φροντίδα και κοινωνική υποστήριξη.
Η ίδια η Στρατηγική επισημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού θα επηρεάσει σημαντικά τα συστήματα υγείας, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τις συντάξεις αλλά και την αγορά εργασίας. Με απλά λόγια, η πρόκληση δεν αφορά μόνο τους σημερινούς ηλικιωμένους.
Αφορά όλους τους πολίτες, αφού θα χρειαστούν περισσότερες δομές φροντίδας, καλύτερες υπηρεσίες υγείας και πολιτικές που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να παραμένουν ενεργοί για περισσότερα χρόνια.
Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων που εργάζονται και εκείνων που έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί.
Το 2022 ο δείκτης εξάρτησης των ατόμων άνω των 65 ετών ήταν 26,7%.
Μέχρι το 2050 αναμένεται να αυξηθεί στο 42,1%, ενώ το 2070 θα φτάσει στο 55,5%. Αυτό σημαίνει ότι τότε θα υπάρχουν λιγότεροι από δύο άνθρωποι σε ηλικία εργασίας για κάθε έναν πολίτη άνω των 65 ετών.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα το ασφαλιστικό σύστημα, τη βιωσιμότητα των συντάξεων και τις δυνατότητες χρηματοδότησης των δημόσιων υπηρεσιών.
Η νέα Εθνική Στρατηγική επιχειρεί να δει τη γήρανση διαφορετικά. Αντί να αντιμετωπίζει τους ηλικιωμένους αποκλειστικά ως ανθρώπους που χρειάζονται φροντίδα, προωθεί την έννοια της ενεργού γήρανσης.
Με άλλα λόγια, στόχος είναι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολίτες να συνεχίσουν να συμμετέχουν στην κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ζωή για όσο το επιθυμούν και μπορούν.
Η Στρατηγική βασίζεται σε τρεις πυλώνες:
Για την υλοποίηση της Στρατηγικής προβλέπονται 45 νέες δράσεις, στις οποίες συμμετέχουν εννέα Υπουργεία και Υφυπουργεία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Πέρα όμως από τις επιμέρους δράσεις, το μεγαλύτερο μήνυμα της Στρατηγικής είναι ότι η τρίτη ηλικία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως περίοδος αποκλεισμού, αλλά ως μια φάση ζωής κατά την οποία οι άνθρωποι μπορούν να συνεχίσουν να προσφέρουν στην κοινωνία.
Για πολλά χρόνια η δημόσια συζήτηση γύρω από τη γήρανση περιοριζόταν στις συντάξεις και στα επιδόματα. Σήμερα, όμως, η πρόκληση είναι πολύ ευρύτερη.
Πώς θα δημιουργηθούν πόλεις πιο φιλικές προς τους ηλικιωμένους;
Πώς θα παραμείνουν ενεργοί οι άνθρωποι μετά τη συνταξιοδότηση;
Πώς θα αξιοποιηθεί η εμπειρία τους στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας;
Πώς θα αντιμετωπιστεί η μοναξιά, η οποία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της τρίτης ηλικίας;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσουν όχι μόνο την ποιότητα ζωής των σημερινών ηλικιωμένων, αλλά και τη ζωή όλων όσοι σήμερα είναι 30, 40 ή 50 ετών.
Η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι απειλή. Είναι μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί διαφορετικό τρόπο σκέψης.
Η Κύπρος έχει μπροστά της αρκετές δεκαετίες για να προσαρμοστεί, όμως ο χρόνος για προετοιμασία έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα.
Γιατί η κοινωνία του 2070 δεν θα είναι η κοινωνία των παιδιών μας. Θα είναι και η δική μας κοινωνία. Και ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίσουμε σήμερα τις προκλήσεις της ενεργού γήρανσης θα καθορίσει την ποιότητα ζωής των αυριανών ηλικιωμένων, δηλαδή, όλων μας.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Οι διορισμοί στους ημικρατικούς, άνοιξαν έναν νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης για πρώτη φορά, έβαλε στο λεξιλόγιό του, τον όρο «ΔΗΣΑΚΕΛ», στέλνοντας μήνυμα όχι μόνο προς την αντιπολίτευση, αλλά και προς τους ψηφοφόρους του ΔΗΣΥ που τον στήριξαν το 2023.
