Θερινή ή χειμερινή ώρα; Ποια ώρα ταιριάζει πραγματικά στο βιολογικό μας ρολόι

Αν και η θερινή ώρα προσφέρει περισσότερο φως τα απογεύματα, τα επιστημονικά δεδομένα φαίνεται να γέρνουν προς τη χειμερινή- ή, ακριβέστερα, τη μόνιμη κανονική ώρα- όταν το βασικό κριτήριο είναι η υγεία και το βιολογικό ρολόι.

 Επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Canadian Medical Association Journal επισημαίνει ότι η κατάργηση της αλλαγής ώρας είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το επόμενο ερώτημα είναι ποια ώρα θα πρέπει να διατηρηθεί μόνιμα. Και από πλευράς υγείας, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα περισσότερα στοιχεία ευνοούν την κανονική ώρα.

Ποια ώρα ευθυγραμμίζεται με τον κιρκάδιο ρυθμό

Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί βάσει του κιρκάδιου ρυθμού, ενός εσωτερικού «ρολογιού» περίπου 24 ωρών που επηρεάζει τον ύπνο, την εγρήγορση, τις ορμόνες, τον μεταβολισμό και σειρά άλλων φυσιολογικών λειτουργιών.

Καθοριστικό ρόλο στη ρύθμισή του παίζει το φως. Το πρωινό φως βοηθά το βιολογικό ρολόι να συγχρονίζεται με τον κύκλο ημέρας και νύχτας, ενώ το έντονο φως τις βραδινές ώρες μπορεί να καθυστερήσει τη φυσιολογική προετοιμασία του οργανισμού για ύπνο.

Η μόνιμη θερινή ώρα μεταφέρει ουσιαστικά μία ώρα φωτός από το πρωί προς το απόγευμα, με αποτέλεσμα τον χειμώνα περισσότεροι άνθρωποι να ξυπνούν και να ξεκινούν για την εργασία ή το σχολείο ενώ ακόμη επικρατεί σκοτάδι.

Έρευνα του Stanford Medicine που συνέκρινε τη μόνιμη χειμερινή ώρα, τη μόνιμη θερινή ώρα και τη σημερινή εναλλαγή έδειξε ότι η πρώτη προκαλεί, για την πλειονότητα, τη μικρότερη επιβάρυνση στον κιρκάδιο ρυθμό.

Οι επιπτώσεις της αλλαγής ώρας στον ύπνο και την ψυχολογία

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην επιλογή μεταξύ θερινής και χειμερινής ώρας. Η ίδια η αλλαγή δύο φορές τον χρόνο μπορεί να απορρυθμίσει προσωρινά τον οργανισμό.

Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει συνδέσει τις μεταβάσεις της ώρας με διαταραχές του ύπνου και του κιρκάδιου ρυθμού, ενώ η μετάβαση στη θερινή ώρα έχει συσχετιστεί με αυξημένους κινδύνους για τροχαία ατυχήματα, καρδιαγγειακά επεισόδια και διαταραχές της διάθεσης.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η μελατονίνη, η ορμόνη που προετοιμάζει τον οργανισμό για ύπνο. Η αυξημένη έκθεση σε φως το βράδυ μπορεί να καθυστερήσει την παραγωγή της, οδηγώντας σε αργότερη ώρα ύπνου και ενδεχομένως μικρότερη διάρκειά του.

Γιατί οι ειδικοί ζητούν μόνιμη χειμερινή ώρα

Μεγάλες επιστημονικές οργανώσεις ύπνου έχουν ταχθεί υπέρ της μόνιμης κανονικής ώρας. Η American Academy of Sleep Medicine υποστηρίζει ότι αυτή ευθυγραμμίζεται καλύτερα με τη φυσική εναλλαγή φωτός και σκοταδιού και, κατά συνέπεια, με το ανθρώπινο βιολογικό ρολόι.

Η θερινή ώρα έχει βέβαια ένα πλεονέκτημα που δύσκολα περνά απαρατήρητο καθώς περισσότερο φως μετά τη δουλειά, είναι κάτι που μπορεί να ευνοεί την αναψυχή, τις κοινωνικές δραστηριότητες και ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες.

Αν όμως, το ερώτημα είναι ποια ώρα προτιμά ο ανθρώπινος οργανισμός, η απάντηση των ειδικών γίνεται ολοένα πιο σαφής, κάνοντας λόγο για περισσότερο φυσικό φως το πρωί, λιγότερο το βράδυ και, κυρίως, σταθερότητα αντί για αλλαγή των ρολογιών δύο φορές τον χρόνο.